Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /var/www/mountains.ntua.gr/misc/typo3/phar-stream-wrapper/src/PharStreamWrapper.php on line 479

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /var/www/mountains.ntua.gr/sites/all/modules/entity_translation/includes/translation.handler.inc on line 1764
Η συμβολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη του Δήμου Μετσόβου | ΔΠΜΣ Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών
×

Error message

  • Warning: ini_set(): Headers already sent. You cannot change the session module's ini settings at this time in include_once() (line 334 of /var/www/mountains.ntua.gr/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set(): Headers already sent. You cannot change the session module's ini settings at this time in include_once() (line 335 of /var/www/mountains.ntua.gr/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set(): Headers already sent. You cannot change the session module's ini settings at this time in include_once() (line 343 of /var/www/mountains.ntua.gr/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set(): Headers already sent. You cannot change the session module's ini settings at this time in include_once() (line 350 of /var/www/mountains.ntua.gr/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set(): Headers already sent. You cannot change the session module's ini settings at this time in drupal_settings_initialize() (line 819 of /var/www/mountains.ntua.gr/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: session_name(): Cannot change session name when headers already sent in drupal_settings_initialize() (line 831 of /var/www/mountains.ntua.gr/includes/bootstrap.inc).

Η συμβολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη του Δήμου Μετσόβου

Date: 
Friday, July 1, 2011 - 12:00am to Saturday, July 2, 2011 - 12:00am
Academic Year: 

Το διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα "Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών" δημιουργήθηκε με στόχο να καλύψει το μείζον κενό που υπάρχει στην εξειδικευμένη μελέτη των προβλημάτων που σχετίζονται με τις ορεινές περιοχές της χώρας. Είναι βαθιά εγγεγραμμένο στην επιστημονική συνείδηση ολόκληρου του δυναμικού του Ε.Μ.Π., ότι η επιστημονική «αξιοσύνη» καθενός από μας θα πρέπει να κρίνεται με μέτρο τη συμβολή στην αντιμετώπιση των μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων.
Στόχος μας είναι κάθε ακαδημαϊκή χρονιά το μεταπτυχιακό πρόγραμμα να "υιοθετεί" μια ορεινή περιοχή της Ελλάδας και μελετώντας τα ειδικά χαρακτηριστικά της, να δίνει απαντήσεις στις ανησυχίες των τοπικών κοινωνιών και στα προβλήματα που υπάρχουν. Την ακαδημαϊκή χρονιά 2010 - 2011, οι σπουδαστές, οι διδάσκοντες και οι συνεργάτες του μεταπτυχιακού προγράμματος εστίασαν τις προσπάθειές τους στη μελέτη του διευρυμένου, πλέον, Δήμου Μετσόβου, της περιοχής που φιλοξενεί το μεταπτυχιακό μας πρόγραμμα. Αν και στην ομιλία αυτή θα μιλάμε περιληπτικά για το Μέτσοβο, στο μυαλό μας αλλά και στη δουλειά μας έχουμε όλες τις περιοχές που περιλαμβάνονται στο νέο Δήμο Μετσόβου, τη Μηλιά, τη Χρυσοβίτσα, το Ανήλιο, το Βοτονόσι, το Περιστέρι κλπ. Άλλωστε, διαλέξαμε η δεύτερη μέρα αυτής της διημερίδας να γίνει στη Μηλιά, εκτός των άλλων, για να δείξουμε συμβολικά ότι Δήμος Μετσόβου δεν είναι μόνο το Μέτσοβο. Και σε αυτό πιστεύω συμφωνούμε όλοι.
Η περιοχή του Μετσόβου είναι μια προικισμένη ορεινή περιοχή. Η φύση έχει σταθεί ιδιαίτερα γενναιόδωρη, προσδίδοντάς της ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και πλούσιους φυσικούς πόρους. Π αράλληλα, η π εριοχή π ατάει σ ε γ ερά ι στορικά θ εμέλια, με πλούσια λαϊκή παράδοση και κουλτούρα. Σίγουρα, το Μέτσοβο δεν αντιμετωπίζει την ίδια ένταση προβλημάτων με την πλειονότητα των ορεινών ενοτήτων της Ελλάδας. Πιο συγκεκριμένα:  Η ευρύτερη περιοχή έχει διατηρήσει τον πληθυσμό της και ένα σημαντικό τμήμα των παραγωγικών της δραστηριοτήτων. Είναι χαρακτηριστικό ένα στοιχείο που προκύπτει από μια εργασία μας, που μελετάει την εξέλιξη του οικιστικού ιστού του Μετσόβου. Την περίοδο 1959-1973, όταν η ορεινή Ελλάδα αποδεκατιζόταν πληθυσμιακά, το Μέτσοβο είχε αύξηση των σπιτιών του κατά 50%.
 Ενώ η προσβασιμότητα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τους ορεινούς οικισμούς, η θέση του Μετσόβου πάνω στον άξονα που συνέδεε την Ήπειρο με τη Θ εσσαλία συνετέλεσε ώστε να μη διακοπεί ποτέ η οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα στην περιοχή. Σήμερα, η ύπαρξη της Εγνατίας Οδού φέρνει την περιοχή κοντά σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, δημιουργώντας έτσι μια νέα "λεωφόρο ανάπτυξης".

Παρά τα επιμέρους προβλήματα, ο Δήμος Μετσόβου διαθέτει ένα επαρκές δίκτυο βασικών τεχνικών υποδομών και υπηρεσιών που διευκολύνουν και υποστηρίζουν τη ζωή και τις δραστηριότητες των κατοίκων.
Ποιος είναι, συνεπώς, ο στόχος που θέτουμε μέσα από τη δουλειά της ακαδημαϊκής χρονιάς που πέρασε και τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάζονται στη σημερινή και αυριανή διημερίδα;
Αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα και τις ιδιαίτερες δυνατότητες του Δήμου Μετσόβου, προσπαθούμε να σχεδιάσουμε ένα ακόμη πιο όμορφο και ελκυστικό Μέτσοβο, και για τους κατοίκους και για τους επισκέπτες. Φιλοδοξούμε να προτείνουμε λύσεις που θα συμβάλουν στο να δημιουργηθεί το Μέτσοβο που ονειρευόμαστε.
Ποιο είναι, τι πρέπει να έχει, τι πρέπει να αλλάξει στο Μέτσοβο του μέλλοντος; Θα πρέπει, κατ' αρχήν, να απαλειφθούν τα σημάδια που φέρνει πάνω του από μια ανορθολογική και πρόχειρη ανάπτυξη. Θα πρέπει να ανακτηθεί η παραδοσιακή φυσιογνωμία του οικισμού. Τρεις αρχιτέκτονες και μία πολιτική μηχανικός σχεδιάζουν (αλλά και κοστολογούν) το πώς ο κεντρικός δρόμος, από την είσοδο της πόλης μέχρι την πλατεία, η πρώτη εντύπωση του επισκέπτη και το κέντρο της καθημερινής ζωής του κατοίκου, μπορεί να αναβαθμιστεί αισθητικά, αλλάζοντας ριζικά την εικόνα της πόλης.
Το Μέτσοβο πρέπει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το κυκλοφοριακό πρόβλημα. Στηριγμένη, για πρώτη φορά σε συστηματικές μετρήσεις, πατώντας σε ποσοτικά στοιχεία και προσδιορίζοντας τη φύση του προβλήματος, μία συγκοινωνιολόγος διατυπώνει σαφείς προτάσεις για την αντιμετώπιση ενός παράγοντα που δυσχεραίνει την καθημερινότητα των κατοίκων και δυσαρεστεί ιδιαίτερα τους επισκέπτες της περιοχής.
Τέσσερις εργασίες προσεγγίζουν το ζήτημα των κατολισθήσεων, το οποίο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για το Δήμο Μετσόβου. Έτσι, δίνονται απαντήσεις για τα αίτια, τους τρόπους αντιμετώπισης, τις μεθόδους πρόληψης και τα μέτρα που πρέπει άμεσα να ληφθούν για να μπουν οι βάσεις μιας αποτελεσματικής αντιμετώπισης του κινδύνου των κατολισθήσεων.
Το Μέτσοβο που ονειρευόμαστε αξιοποιεί τους φυσικούς πόρους της περιοχής, για να δαμάσει το αυξανόμενο κόστος κάλυψης των ενεργειακών αναγκών που οδηγεί πολλά από τα νοικοκυριά της περιοχής σε μεγάλες δυσκολίες. Δύο εργασίες, από μηχανολόγους, αφιερώνονται στη μελέτη και οικονομική αξιολόγηση των δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας και αξιοποίησης των πλούσιων τοπικά παραγόμενων ποσοτήτων ξυλείας. Το Μέτσοβο δεν πρέπει να είναι μόνο η πλατεία. Δύο εργασίες επικεντρώνονται στην ανάδειξη διαδρομών εντός και εκτός οικισμού που θα ενισχύσουν με νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά το τουριστικό ρεύμα (φυσιολατρικός, περιηγητικός, πολιτιστικός τουρισμός) αλλά και θα το οδηγήσουν έξω από την πλατεία, βοηθώντας τους επισκέπτες να γνωρίσουν τα κρυμμένα μυστικά της περιοχής.
Αλλά, αλήθεια, πως φαίνεται το Μέτσοβο, μέσα από τον πιο σύγχρονο μέσο επικοινωνίας, το Διαδίκτυο; Γι' αυτό αξιολογείται η διαδικτυακή προβολή του Δήμου και προτείνονται παρεμβάσεις βελτίωσής της.
Ο Δήμος Μετσόβου μπορεί κ αι π ρέπει ν α κ ρατήσει τ η ν έα γ ενιά. Γ ια ν α γ ίνει α υτό η τοπική κοινωνία πρέπει να αφουγκραστεί τις απόψεις, τις προσδοκίες και τις ανάγκες των νέων ανθρώπων της περιοχής. Μια έρευνα στους μαθητές Λυκείου της περιοχής φέρνει αυτά στην επιφάνεια.
Στο διευρυμένο Δήμο, υπάρχει ο κίνδυνος η πόλη του Μετσόβου να απορροφήσει τις γύρω περιοχές. Προβλήματα ανισόμετρης ανάπτυξης, που ήδη υφίστανται, μπορεί να βαθύνουν και να αποκρυσταλλωθούν σε μια μη αναστρέψιμη κατάσταση. Ο Καλλικράτης αλλά και η παρούσα οικονομική κρίση είναι παράγοντες που κάνουν τον κίνδυνο αυτόν άμεσα ορατό. Ένας χωροτάκτης ασχολείται ειδικά με αυτό το ζήτημα και προτείνει δρόμους για την κατάκτηση μιας ισόρροπης ανάπτυξης όλων των περιοχών του Δήμου.
Ισόρροπη ανάπτυξη σημαίνει ότι ο Δήμος Μετσόβου θα αποτελεί μία διευρυμένη τουριστική ενότητα. Νέοι τουριστικοί πόλοι, με φρέσκα ποιοτικά χαρακτηριστικά, θα πρέπει να αναπτυχθούν στην ευρύτερη περιοχή. Μια εργασία διερευνά τις δυνατότητες για ήπιες τουριστικές δράσεις στην περιοχή της Βάλια Κάλντα, που, επιπρόσθετα, μπορούν να δώσουν την ευκαιρία σε νέους ανθρώπους να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στην περιοχή.
Όμως, ισόρροπη ανάπτυξη σημαίνει και ενίσχυση του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα, και όχι την μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. Γι' αυτό με δύο ειδικές εργασίες μελετώνται οι δυνατότητες στήριξης και ανάπτυξης δύο σημαντικών παραγωγικών κλάδων για την περιοχή. Μια οικονομολόγος μελετά την παρούσα κατάσταση και τις προοπτικές του κλάδου του ξύλου και μια γεωπόνος τον κλάδο της πατατοπαραγωγής.
Ταυτόχρονα, θέλουμε οι εθνικές και ευρωπαϊκές ενισχύσεις να μη διαχέονται απρογραμμάτιστα, αλλά στοχευμένα στην ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων. Μία εργασία αξιολογεί τις χρηματοδοτήσεις που δόθηκαν μέσω των αναπτυξιακών νόμων στις περιοχές του Δήμου Μετσόβου.
Το Μέτσοβο που ονειρευόμαστε για να συνεχίσει να αναπτύσσεται πρέπει να στηριχθεί στην κατανόηση των αλλαγών που διαχρονικά έχουν επέλθει αλλά και στις προσδοκίες των κατοίκων του. Μία εργασία αφιερώνεται στην ολοκληρωμένη διερεύνηση της οικιστικής εξέλιξης του Μετσόβου και των αιτίων της. Τέλος, οι προσδοκίες των κατοίκων όλων των περιοχών του Δήμου αλλά και οι φόβοι τους και οι ανησυχίες τους αποτελούν αντικείμενο εξειδικευμένης κοινωνικής έρευνας.
Μέσα από τα παραπάνω αναδεικνύεται η συμβολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη του Δήμου Μετσόβου. Οι εργασίες των μεταπτυχιακών φοιτητών και των συνεργατών μας χαρακτηρίζονται από υψηλό επιστημονικό επίπεδο, είναι προϊόν σκληρής δουλειάς, αλλά πάνω απ’ όλα έγιναν με μεράκι. Θέλω να τους ευχαριστήσω θερμά γι αυτό. Ελπίζουμε τα αποτελέσματα αυτά να βοηθήσουν την τοπική κοινωνία στην προσπάθεια της για ένα καλύτερο Δήμο Μετσόβου. Ένα Δήμο Μετσόβου που θα ανταποκρίνεται στα όνειρα και τις προσδοκίες της, αλλά, επιτρέψτε μας το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, και στα δικά μας όνειρα και προσδοκίες, μιας που νοιώθουμε πια κομμάτι αυτού του τόπου.

Courseworks: 

Αίτια και συνέπειες των κατολισθήσεων στο Δήμο Μετσόβου

Η εκδήλωση κατολισθητικών φαινομένων αποτελεί ένα από τα συχνότερα φαινόμενα που σχετίζονται με την κίνηση των εδαφικών μαζών. Τα φαινόμενα αυτά δεν έχουν μονοσήμαντες αιτίες αλλά στην εκδήλωση τους οδηγεί ένας συνδυασμός παραγόντων. Κατά τη διάρκεια του έτους 2010 η ευρύτερη περιοχή του  Δήμου Μετσόβου αντιμετώπισε σημαντικά προβλήματα κατολισθήσεων. Τόσο στο οδικό δίκτυο της περιοχής, όσο και εντός των οικισμών του Μετσόβου και του Ανηλίου εκδηλώθηκαν κατολισθήσεις. Έναυσμα αποτέλεσαν οι συνεχείς και υψηλής έντασης βροχοπτώσεις του Νοεμβρίου, οι οποίες σε συνδυασμό με το γεωλογικό υπόβαθρο και τη μορφολογία της περιοχής οδήγησαν στην εκδήλωση κατολισθήσεων.

Οι επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή ήταν σημαντικές.  Αρκετές κατοικίες παρουσίασαν ρωγμές και κάποιες κρίθηκαν ακατάλληλες για κατοίκηση, ενώ προκλήθηκαν προβλήματα και στο οδικό δίκτυο. Η περιοχή του Μετσόβου δεν μπορεί να αποφύγει λόγω των γεωλογικών και κλιματικών χαρακτηριστικών της. Όμως, μέσω ορθής διάγνωσης των αιτιών και εφαρμογής κατάλληλων επεμβάσεων οι κίνδυνοι για τη ζωή και  την κοινωνικοοικονομική δραστηριότητα μπορούν να περιοριστούν.

Αναβάθμιση της ενεργειακής συμπεριφοράς των κτιρίων στις ορεινές περιοχές: Η περίπτωση του ΜΕΚΔΕ

Αντικείμενο της εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στο κτίριο του ΜΕΚΔΕ στο Μέτσοβο και η αξιολόγηση της απόδοσής τους. Στόχος είναι, μέσα από το παράδειγμα του ΜΕΚΔΕ, να τονιστούν τα ιδιαίτερα οφέλη που συνεπάγονται οι επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας, όταν εφαρμόζονται σε κτίρια που βρίσκονται σε ορεινούς οικισμούς.

Αφού εξεταστεί η ενεργειακή συμπεριφορά του υπό μελέτη κτιρίου με βάση τον Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ), διαμορφώνεται ένα πλέγμα μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, του οποίου εκτιμώνται οι τεχνικές και οικονομικές διαστάσεις. Στη συνέχεια πραγματοποιείται οικονομική αξιολόγηση της απαιτούμενης επένδυσης και εκτίμηση των περιβαλλοντικών ωφελειών που αυτή συνεπάγεται.

Αποδεικνύεται ότι η υψηλή ζήτηση θερμότητας στα ορεινά καθιστά την αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων ιδιαίτερα αποδοτική, οικονομικά και περιβαλλοντικά, σε σχέση με περιοχές χαμηλότερου υψομέτρου. Επίσης, προκύπτει ότι ο συνδυασμός παραδοσιακών δομικών υλικών με σύγχρονα μονωτικά υλικά συνεπάγεται ιδιαίτερα υψηλή ενεργειακή απόδοση. Έτσι, η απαίτηση για ενεργειακά αποδοτικά κτίρια μπορεί να είναι πλήρως συμβατή με την προστασία της ιδιαίτερης αισθητικής των ορεινών περιοχών.

Ανακτώντας τη χαμένη φυσιογνωμία των ορεινών οικισμών. Μια πρόταση για τον οικισμό του Μετσόβου

Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φυσιογνωμίας ενός τόπου, η οποία απειλείται και από την μη αρμονική ένταξη των σύγχρονων κτιρίων στον παραδοσιακό ιστό. Το Μέτσοβο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ορεινού οικισμού, ο οποίος έχει διαχρονικά υποστεί τις επιπτώσεις μιας ανορθολογικής ανάπτυξης. Εμφανίζει μια υποβαθμισμένη, αισθητικά και λειτουργικά, εικόνα σε αρκετά τμήματα του οικιστικού του ιστού. Χρόνο με το χρόνο, τα αστικού τύπου κτίρια δείχνουν να επιβάλλονται σε μια ισχυρή παράδοση, που μοιάζει να ασφυκτιά. Η κεντρική οδική αρτηρία του Μετσόβου παρουσιάζει έντονα στοιχεία φυσιογνωμικής αλλοίωσης. Δεκατέσσερα κτίρια, κατά μήκος της, επιλέγονται και μελετώνται. Οι προτάσεις επανασχεδιασμού των όψεών τους συνοδεύονται από την αναλυτική τους κοστολόγηση. Στην εργασία παρουσιάζονται οι προτάσεις, με φωτογραφίες της υπάρχουσας κατάστασης και τεκμηριωμένα σκίτσα των προτεινόμενων επεμβάσεων. Αναδεικνύονται οι κύριες αιτίες της χωρικής υποβάθμισης. Οι επεμβάσεις, σεβόμενες τις υπάρχουσες χρήσεις, ανατρέπουν το βασικό, προς μη υλοποίησή τους, επιχείρημα: χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά προσιτό κόστος κατασκευής. Μέσα από την ανάλυση και τεκμηρίωση της σχεδιαστικής διαδικασίας καταγράφεται η μεθοδολογία αντιμετώπισης παρόμοιων ζητημάτων, στον ορεινό χώρο.

Αξιολόγηση της πατατοπαραγωγής στην περιοχή της Χρυσοβίτσας και προτάσεις ανάπτυξης

Η παρούσα εργασία διερευνά τον κλάδο καλλιέργειας πατάτας στο οροπέδιο Πολιτσές της περιοχής Χρυσοβίτσας Μετσόβου,  με τη βοήθεια πρωτογενούς έρευνας πεδίου σε αντιπροσωπευτικό δείγμα παραγωγών. Η καλλιέργεια πατάτας στην εν λόγω περιοχή αποτελεί σημαντική δραστηριότητα για την οικονομία της τοπικής κοινωνίας. Το υψόμετρο, το καθαρό αρδευτικό νερό και η καλλιεργητική περίοδος είναι κάποια από τα στοιχεία που καθιστούν την πατάτα Χρυσοβίτσας ξεχωριστή στην αγορά. Ως επαγγελματική δραστηριότητα, χαρακτηρίζεται τόσο από θετικά όσο και από αρνητικά στοιχεία. Φαίνεται πάντως ότι το μέλλον μπορεί να είναι ευοίωνο, αρκεί να ληφθούν ορισμένα βασικά μέτρα.

Διερεύνηση της Διαχρονικής Οικιστικής Εξέλιξης των Ορεινών Περιοχών. Το Παράδειγμα του Μετσόβου.

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της οικιστικής εξέλιξης των ορεινών περιοχών μέσα από το παράδειγμα του οικισμού του Μετσόβου. Για το λόγο αυτό, έγινε φωτοερμηνευτική παρατήρηση του οικισμού, με χρήση τηλεπισκοπικών απεικονίσεων σε τέσσερις χρονικές περιόδους εντός των τελευταίων 50 χρόνων. Στη μεθοδολογική αυτή προσέγγιση, συνδυάσθηκαν επίσης χάρτες και πρόσφατο διανυσματικό υπόβαθρο της περιοχής μελέτης με χρήση των εργαλείων ERMapper και ArcGIS. Από την εργασία παρήχθησαν χάρτες που παρουσιάζουν τους ρυθμούς αστικοποίησης κι επέκτασης του οικισμού, κι επιχειρήθηκε η συσχέτιση των αποτελεσμάτων με μορφολογικά, ιστορικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και άλλα χαρακτηριστικά της περιοχής μελέτης. Από τη μελέτη προκύπτει ότι, η μεθοδολογία αυτή μπορεί κατάλληλα να εφαρμοσθεί και στη διερεύνηση της οικιστικής εξέλιξης περιπτώσεων ορεινών οικισμών με αντίστοιχα χαρακτηριστικά.

Η ανάπτυξη στο Δήμο Μετσόβου. Όνειρα και προσδοκίες των κατοίκων της περιοχής.

Οι βίαιες και συνεχείς μεταβολές των συνθηκών που συγκροτούν τη σημερινή κοινωνικοοικονομική μας πραγματικότητα έκαναν ακόμα πιο ορατή την ανάγκη για τον επαναπροσδιορισμό των αναπτυξιακών μας επιλογών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι δομικό συστατικό στην αναζήτηση των βέλτιστων αναπτυξιακών δράσεων αποτελεί ο οραματισμός ενός εναλλακτικού μέλλοντος, στην παρούσα εργασία αναζητούμε τις αναπτυξιακές δράσεις σε μια συγκεκριμένη ορεινή περιοχή, το νέο Δήμο Μετσόβου όπως αυτές προσδιορίζονται από τα όνειρα, τις προσδοκίες, τους φόβους αλλά και τις ανάγκες των ίδιων των κατοίκων της περιοχής. Η συλλογή και ανάλυση των δεδομένων έγινε µε τη μέθοδο της Θεµελιωµένης Θεωρίας. Τα επί μέρους εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν είναι η συμμετοχική παρατήρηση, οι εις βάθος συνεντεύξεις, οι ομάδες εστίασης και η ανάλυση περιεχομένου. Η ανάλυση των  ερευνητικών δεδομένων ανέδειξε τόσο τις διαφορετικές αναπαραστάσεις της ανάπτυξης στο μέλλον ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής όσο και την διαφοροποίηση μεταξύ επιθυμητών και αναμενόμενων αναπτυξιακών στόχων.

Η εξοικονόμηση ενέργειας στον οικισμό του Μετσόβου ως μέσο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας

Το Μέτσοβο ανήκει σε μία ενεργειακά πλούσια περιοχή, από πλευράς ανανεώσιμου ενεργειακού δυναμικού. Παρόλα αυτά, τα υψηλά θερμικά φορτία σε συνδυασμό με την εξάρτησή του από συμβατικά καύσιμα το φέρνουν αντιμέτωπο με την ενεργειακή φτώχεια.

Με βάση τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του οικισμού σε θερμική ενέργεια και ύστερα από επισκόπηση, με χρήση θερμοκάμερας, της ενεργειακής συμπεριφοράς των κατοικιών, διατυπώθηκαν οκτώ διαφορετικά σενάρια εξοικονόμησης ενέργειας. Για κάθε ένα από τα σενάρια υπολογίστηκε το οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος που προκύπτει από την εφαρμογή τους καθώς και το κόστος επένδυσης. Πραγματοποιήθηκε, επίσης, οικονομοτεχνική αξιολόγηση των σεναρίων και αναδείχτηκαν τα δυνατά και αδύναμα σημεία των προτεινόμενων επεμβάσεων.

Η αξιοποίηση της τοπικά διαθέσιμης δασικής βιομάζας αποδεικνύεται πως αποτελεί την πιο αποδοτική, από επενδυτικής πλευράς, λύση. Εάν συνδυαστεί με επεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης του κελύφους των κατοικιών, μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην απομάκρυνση του κινδύνου της ενεργειακής φτώχειας.

Η επίδραση των αναπτυξιακών νόμων στην οικονομία του Δήμου Μετσόβου

Στην παρούσα εργασία αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των Αναπτυξιακών Νόμων 2601/98 και 3299/2004 στο Δήμο Μετσόβου συνολικά και ανά οικονομικό τομέα, σε σχέση με το οικονομικό μοντέλο της περιοχής. Πιο συγκεκριμένα, αναλύονται τα βασικά χαρακτηριστικά των επιχορηγούμενων επενδύσεων και διερευνάται η επίδρασή τους στην οικονομική ανάπτυξη, με τη βοήθεια κατάλληλων πολλαπλασιαστών που υπολογίζονται ανά κλάδο από τον πίνακα εισροών-εκροών της Ελληνικής οικονομίας. Η έμφαση δίνεται σε δύο βασικά μεγέθη, ήτοι το εισόδημα και την απασχόληση, η αύξηση των οποίων αποτελεί βασικό στόχο του αναπτυξιακού πλαισίου.

Η Νέα Γενιά του Δήμου Μετσόβου

Η παρούσα εργασία πραγματεύεται τη ζωή των νέων στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή του Μετσόβου. Η νέα γενιά είναι το αύριο της περιοχής. Στόχος της έρευνας είναι να αποκωδικοποιήσει τη σχέση τους με τον τόπο τους, τόσο ως προς το φυσικό περιβάλλον όσο και ως προς την τοπική κοινωνία και την παράδοση, να αποκαλύψει τις επιθυμίες και τους στόχους τους, να εντοπίσει τις φυγόκεντρες δυνάμεις αλλά και τα στοιχεία που τους κρατούν στον τόπο τους. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με χρήση ερωτηματολογίων προς στους μαθητές Λυκείου του Μετσόβου. Ακολούθησε η επεξεργασία των απαντήσεων των ερωτηματολογίων με τη χρήση του λογισμικού SPSS και έγινε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

Η συνολική εικόνα χαρακτηρίζεται από τη βαθιά αγάπη των νέων για τον τόπο και τις παραδόσεις του, την επίδραση ενός ενιαιοποιημένου πια τρόπου ζωής αλλά και την ύπαρξη ζωτικών αναγκών που πρέπει να ικανοποιηθούν. Οι νέοι φαίνεται ότι βρίσκονται μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα: οι παράγοντες που τους ωθούν μακριά (εκπαίδευση, επαγγελματική αποκατάσταση, διασκέδαση κλπ) φαίνεται να βρίσκονται σε μια κρίσιμη ισορροπία με τις δυνάμεις που τους κρατούν στον τόπο τους. Είναι καθήκον της τοπικής κοινωνίας να αφουγκραστεί προσεκτικά τα προβλήματα και τις διαθέσεις τους και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα έτσι ώστε το δίλημμα αυτό να απαντηθεί θετικά, προς όφελος και των νέων και της τοπικής κοινωνίας γενικότερα.

Μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης των καταστροφών από κατολισθήσεις στο Δήμο Μετσόβου

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται προτάσεις αντιμετώπισης και ανάσχεσης των κατολισθητικών φαινομένων στην ευρύτερη περιοχή του Μετσόβου. Αρχικά, μελετώνται δύο περιπτώσεις κατολισθήσεων και προτείνονται τα αντίστοιχα γεωτεχνικά έργα. Γίνεται εκτενής περιγραφή και κοστολόγηση του κάθε έργου. Έπειτα, αναλύονται πολιτικές και έργα μείωσης του κατολισθητικού κινδύνου. Όσον αφορά στα τεχνικά έργα, περιγράφεται ο ρόλος τους για την ανακοπή των ολισθήσεων. Επίσης, προτείνεται και περιγράφεται η κατασκευή αποχετευτικού δικτύου ομβρίων υδάτων με τον αντίστοιχο προϋπολογισμό του έργου.

H υλοποίηση των έργων, αν και συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος, θα επιφέρει πολλαπλά οφέλη για την κοινωνία του Δήμου Μετσόβου. Η προστασία από τις κατολισθήσεις, μέσω των κατάλληλων τεχνικών παρεμβάσεων αποτελεί προαπαιτούμενο για την εξασφάλιση της αναπτυξιακής πορείας του νέου, διευρυμένου Δήμου.

Ο Δήμος Μετσόβου μέσα από το Διαδίκτυο

Τα τελευταία χρόνια, η χρήση του διαδικτύου μπαίνει ολοένα και δυναμικότερα στην καθημερινότητα ανθρώπων όλων των ηλικιών. Μία από τις πλέον διαδεδομένες εφαρμογές του σχετίζεται με τον τουρισμό. Το διαδίκτυο χρησιμοποιείται ευρύτατα για την προβολή διαφόρων περιοχών, για τις οποίες ο τουρισμός αποτελεί πηγή ανάπτυξης. Προβολή τουριστικών καταλυμάτων, τοπικών αξιοθέατων ή τουριστικών δραστηριοτήτων είναι ορισμένες από τις πλέον δημοφιλείς θεματικές πολλών ιστοσελίδων και στην Ελλάδα. Επιπλέον, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης αξιοποιούν τις δυνατότητες του διαδικτύου, προκειμένου να προβάλουν την περιοχή τους, να ενημερώσουν τους δημότες  τους, να προσελκύσουν επισκέπτες. Το Μέτσοβο και η ευρύτερη περιοχή του αποτελεί αναμφίβολα γνωστό και δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Ποια είναι όμως η εικόνα του Μετσόβου, μέσα από το διαδίκτυο; Η εργασία διερευνά την ποιότητα των τοπικών ιστοδελίδων, ξενοδοχειακών μονάδων αλλά και της τοπικής αυτοδιοίκησης, με στόχο να εντοπίσει τυχόν ελλείψεις τους και να αναδείξει την διαδικτυακή ταυτότητα της περιοχής. Αν οι ιστοσελίδες είναι η πρώτη εικόνα που βλέπει ο επισκέπτης και το εργαλείο επικοινωνίας των κατοίκων με την περιοχή τους, τότε η ποιότητά τους κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική για την τοπική ανάπτυξη.

Προβλήματα ανισόμετρης χωρικής ανάπτυξης στο Δήμο Μετσόβου

Το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» έχει αλλάξει δραστικά τον αυτοδιοικητικό χάρτη. Παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις, η δεδομένη συνένωση των ορεινών περιοχών ελλοχεύει σημαντικότατους   κινδύνους   για   τη   μελλοντική   τους   πορεία   και   ανάπτυξη. Ο «Καλλικράτης» θέτει βαθύτερα στο περιθώριο τις ήδη αποδεκατισμένες ορεινές περιοχές. Στην εργασία εξετάζεται η νέα χωρική υπόσταση του Καλλικρατικού Δήμου Μετσόβου. Αναλύεται η υφιστάμενη κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα της περιοχής, εντοπίζονται οι χωρικές ανισότητες και οι κύριοι τομείς στους οποίους αυτές εμφανίζονται ενώ ακόμα προτείνονται δράσεις, στην κατεύθυνση μιας ισόρροπης ανάπτυξης της περιοχής. Το διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης των οικισμών που συνενώνονται, τα διαφορετικά τους προβλήματα αλλά και οι ιδιαίτερες δυνατότητες κάθε οικισμού, αποτελούν τη βάση των ανισοτήτων του νέου Δήμου αλλά ταυτόχρονα και το δυναμικό μιας στέρεης αναπτυξιακής πολιτικής.

Προβλήματα και δυνατότητες του κλάδου επεξεργασίας ξύλου στο Δήμο Μετσόβου

Στην παρούσα εργασία αναλύεται ο κλάδος επεξεργασίας ξύλου-επίπλου στον νέο Καλλικρατικό Δήμο Μετσόβου και διερευνώνται οι δυνατότητες εξέλιξής του. Στην κατεύθυνση αυτή πραγματοποιήθηκε έρευνα πεδίου μέσω δομημένων συνεντεύξεων σε αντιπροσωπευτικό δείγμα των επαγγελματιών του εν λόγω χώρου. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν τη βαρύτητα του κλάδου για την οικονομική και κοινωνική ζωή της περιοχής μελέτης. Ταυτόχρονα, όμως, δείχνουν ότι ο κλάδος ακροβατεί σε τεντωμένο σχοινί, εξαιτίας αρκετών προβλημάτων. Στην κατεύθυνση αυτή, παρατίθενται ορισμένες προτάσεις με στόχο την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του κλάδου και την προσαρμογή του στα νέα δεδομένα της αγοράς.

 

 

Προτάσεις ήπιων αναπτυξιακών δράσεων στην περιοχή της Βάλια Κάλντα

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διατύπωση προτάσεων για ήπιες αναπτυξιακές δράσεις και η διερεύνηση της οικονομικής βιωσιμότητάς τους στην περιοχή της Βάλια Κάλντα, περιμετρικά του Εθνικού Δρυμού Πίνδου,. Αρχικά αναλύονται τα χαρακτηριστικά της έννοιας του ορεινού τουρισμού και γίνεται μια περιγραφή της περιοχής μελέτης. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τρεις αναπτυξιακές δράσεις, των οποίων περιγράφονται τα τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά. Επίσης, γίνεται εκτίμηση των επιπτώσεων των δράσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Βασικός άξονας, στον οποίο στηρίχτηκε το σύνολο της εργασίας, αποτελεί η αναγέννηση του ελληνικού ορεινού χώρου μέσω της διατύπωσης ήπιων αναπτυξιακών δράσεων, έτσι ώστε να ανοίγονται προοπτικές σε ανθρώπους που αναζητούσαν διεξόδους επικοινωνίας με το βουνό και  την φύση, και να  αποκτούν πλέον  ουσιαστικούς δεσμούς με τις ορεινές περιοχές, έχοντας τη δυνατότητα επαγγελματικής δραστηριοποίησης σε αυτές, ικανοποιώντας μια τάση η οποία διαφαίνεται να ισχυροποιείται τα τελευταία χρόνια με την υπάρχουσα πολιτική και οικονομική κατάσταση.

Προκύπτει ότι η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να προσελκύσει στην ευρύτερη περιοχή της Βάλια Κάλντα πολλούς επισκέπτες, διαθέτοντας κονδύλια περιορισμένου ύψους, στον τομέα των εναλλακτικών, φιλικών προς το περιβάλλον δράσεων.

Τα κατολισθητικά φαινόμενα του Μετσόβου Προτάσεις βελτίωσης συνθηκών

Το Μέτσοβο, το Ανήλιο και η περιβάλλουσα περιοχή συγκεντρώνουν όλα τα κύρια φυσικά γενεσιουργά αίτια που δικαιολογούν το χαρακτηρισμό της ως ζώνης υψηλής κατολισθητικής επικινδυνότητας. Οι κύριες αφορμές που λειτουργούν καταληκτικά για την εκδήλωση των κατολισθήσεων είναι: Οι δράσεις των υπόγειων και επιφανειακών νερών, η αύξηση της κλίσης και του ύψους των φυσικών κλιτύων και τέλος η αύξηση των φορτίων που δέχονται οι διάφορες περιοχές. Οι αφορμές αυτές εμφανίζονται συχνά και εξ’ ίσου συχνά και διαχρονικά εκδηλώνονται οι κατολισθήσεις, με σημαντικές ενίοτε ζημιές και καταστροφές. Προτείνονται ενέργειες, δράσεις και έργα για την μείωση του κατολισθητικού κινδύνου: α) Άμεσες, χωρίς ουσιαστικό οικονομικό κόστος β) Άμεσες με μικρό κόστος και γ) Μεσο-μακροπρόθεσμα έργα υψηλού κόστους.

Τα ξεχασμένα μονοπάτια της ευρύτερης περιοχής του Μετσόβου

Το πλούσιο φυσικό περιβάλλον του Μετσόβου ευνοεί την ανάπτυξη και προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως είναι ο περιηγητικός τουρισμός. Στην παρούσα εργασία, μέσα από συζητήσεις με ντόπιους, κυρίως γηραιότερους, που έδειξαν διάθεση να μοιραστούν με τον γράφοντα τις γνώσεις τους και τις εμπειρίες τους, αποκτήθηκε μια καλή εικόνα όσον αφορά βασικές διαδρομές και μονοπάτια που χρησιμοποιούσαν από πολύ παλιά οι κάτοικοι του Μετσόβου. Οι σημαντικές αλλαγές που σημειώθηκαν τον 20ο αι. στον τρόπο και τα μέσα επικοινωνίας και μεταφοράς συντέλεσαν στη μερική εγκατάλειψη ή ολική καταστροφή πολλών τέτοιων μονοπατιών.

Έχοντας ως στόχο την ανάδειξη τέτοιων ξεχασμένων διαδρομών επιλέχθηκε να γίνει η καταγραφή του μονοπατιού που συνέδεε το Μέτσοβο με το Ανήλιο. Η αποτύπωση της διαδρομής έγινε με GPS χειρός, η οποία με τη χρήση των κατάλληλων λογισμικών αποτυπώθηκε σε ένα χάρτη. Η υιοθέτηση εφαρμογών, όπως η χρήση υπολογιστών παλάμης (palmtops), για την ασφαλέστερη περιήγηση και την καλύτερη πληροφόρηση των πεζοπόρων θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη ώθηση στον περιηγητικό τουρισμό.

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα του Μετσόβου

Οι ορεινοί παραδοσιακοί οικισμοί δημιουργήθηκαν σε παλαιότερες εποχές, εποχές με διαφορετικές ανάγκες. Η επέλαση του αυτοκινήτου έχει επιφέρει σημαντικές  αλλαγές, καθώς οι τοπικοί, επαρχιακοί δρόμοι αδυνατούν να προσαρμοστούν στην αυξημένη κυκλοφορία του σήμερα, πόσο μάλλον όταν η κίνηση αυξάνεται κατακόρυφα στις λεγόμενες «περιόδους αιχμής». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο οικισμός του Μετσόβου, ο οποίος αντιμετωπίζει σοβαρό κυκλοφοριακό πρόβλημα.

Αντικείμενο της εργασίας είναι η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στο Μέτσοβο και η αναζήτηση πιθανών λύσεων για τη ρύθμιση της κυκλοφοριακής ροής και της στάθμευσης. Η εργασία στηρίζεται σε συλλογή πρωτογενούς υλικού, δηλαδή σε μετρήσεις κυκλοφοριακού φόρτου και σε μετρήσεις στάθμευσης. Από την επεξεργασία των δεδομένων προκύπτει ότι η κατάσταση στην περιοχή είναι κρίσιμη, το οδικό δίκτυο είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένο και η ζήτηση στάθμευσης υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά. Κρίνεται λοιπόν αναγκαίο να ληφθούν δραστικά μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Εκτός από τα άμεσα μέτρα που προτείνονται, απαραίτητη προϋπόθεση για μία βιώσιμη συνύπαρξη ανθρώπου και αυτοκινήτου στην περιοχή είναι η υιοθέτηση ενός μοντέλου ζωής με λογική χρήση του αυτοκινήτου.

 

Το Μέτσοβο πέρα από την πλατεία: Διαδρομές ενδιαφέροντος στον οικισμό του Μετσόβου

Στη συγκεκριμένη εργασία γίνεται προσπάθεια, με τη χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών, να αναδειχθούν εναλλακτικές τουριστικές διαδρομές, ανάλογα με τα προσωπικά ενδιαφέροντα του επισκέπτη, με στόχο τη διάχυση της τουριστικής κίνησης στο Δ.Δ Μετσόβου του Δήμου Μετσόβου. Η διάχυση της τουριστικής κίνησης πέρα από την κεντρική πλατεία, μπορεί να βοηθήσει στην αποσυμφόρηση της συγκεκριμένης περιοχής και στην ολοκληρωμένη ανάδειξη του οικισμού του Μετσόβου.

Μετά από συνεντεύξεις με τους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι επεσήμαναν τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του οικισμού του Μετσόβου, βιβλιογραφική έρευνα για τον οικισμό και οργανωμένη περιήγηση μέσα σε αυτόν εντοπίστηκαν οι διαδρομές που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.  Κατόπιν με  τη βοήθεια φορητού GPS αποτυπώθηκαν οι συντεταγμένες των διαδρομών.

Τα αποτελέσματα της εργασίας είναι θεματικοί χάρτες που απεικονίζουν τις εναλλακτικές περιπατητικές τουριστικές διαδρομές που ξεκινούν έξω από τον οικισμό και καταλήγουν στην πλατεία. Οι διαδρομές διαχωρίζονται ανάλογα με το χρόνο που χρειάζεται για την πραγματοποίησή τους και ανάλογα με τα αξιοθέατα που ο επισκέπτης θα έχει τη δυνατότητα να συναντήσει στη διαδρομή του μέσα στον οικισμό.

Χάρτες επικινδυνότητας για την πρόληψη κατολισθητικών φαινομένων

Το Μέτσοβο και η ευρύτερη περιοχή του χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς γεωεπιστήμονες ως περιοχή μεγάλης κατολισθητικής επικινδυνότητας. Στην παρούσα εργασία περιγράφεται η διαδικασία δημιουργίας ενός χάρτη ζωνών επικινδυνότητας για κατολισθήσεις της ευρύτερης περιοχής του Μετσόβου, στον οποίο απεικονίζονται 3 ζώνες επικινδυνότητας για κατολισθήσεις: μικρή, μεσαία και μεγάλη με μεθόδους και τεχνικές γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών και τηλεπισκόπησης. Ο χάρτης επικινδυνότητας δημιουργείται μετά από γραμμικό συνδυασμό με βάρη επτά παραγόντων οι οποίοι θεωρούνται ότι συμβάλλουν στην εκδήλωση κατολισθητικών φαινομένων. Οι παράγοντες αυτοί είναι: η κλίση των πρανών, η λιθολογία, η φυτοκάλυψη, η απόσταση από το υδρογραφικό δίκτυο, η απόσταση από το οδικό δίκτυο, ο προσανατολισμός των πρανών, το υψόμετρο. Ο χάρτης ο οποίος δημιουργήθηκε  μπορεί να συμβάλει στην καταλληλότερη χωροθέτηση διαφόρων έργων υποδομής, στον προσδιορισμό οικισμών οι οποίοι κινδυνεύουν από κατολισθήσεις και στην επιλογή των καταλληλότερων χρήσεων γης σε ασταθή εδάφη.